A
Ağırlık: iyi şarapların dil üzerinde bıraktıkları kalıcı histir.
Ahenkli: Sadece dengeli değil, aynı zamanda kendilerini çok hoş bir şekilde ortaya koyan şaraplar için kullanılır.
Alkol derecesi: Bir şarapta bulunan alkol oranı: Çoğu beyaz şarabın alkol derecesi %10 ile 14 arasında değişir, çoğu kırmızı şarabın alkol derecesi %11 ile 14 arasında değişir.
A.O.C (Appellation d'Origine Controlée): Fransız yöresel gıda ürünlerinin özelliklerini korumaları ve başka ülkelerde ya da yörelerde taklitlerinin piyasaya sürülememesi için uygulamaya konulan bir sistemdir. Bu sistem; şarabın üretileceği yöreler, şaraplık üzümler, bağ dikim ve bakım yöntemleri, üretim yöntemleri, alkol oranı, hektar başına alınacak verim, etiketleme, şarabın kimyasal analiz değerleri gibi pek çok unsur detaylı olarak içeren uygulamadır.
Apelasyon: Üzümün geldiği ya da yetiştirildiği özel bölgedir.
Aroma: Şarabın kokusudur veya şarabın yapıldığı üzüm cins ve/veya cinslerinden kaynaklanan tat ve kokulardır. Bazı dil uzmanları şarabın doğrudan ve genç kokusuna aroma derler.
Aromatik: Genellikle çok belirgin bir kokusu, özellikle meyveli ve çiçeksi olan şaraplar için kullanılır. Bazı üzüm türleri de aromatik olarak tarif edilir, çünkü bunlardan elde edilen şarapların aromaları çok güçlüdür.
Asidite: Genellikle tartarik asit (üzümlerde bulunan doğal bir asit)'ten oluşan ve şarabın, %0,5 - 0,7'sini oluşturan bir maddedir.
Asil Küf: "Botrytis Cinerea" adlı bir mantarın, uygun iklim koşullarında, beyaz üzümlerde oluşturduğu bir küftür. Asil küften etkilenmiş üzümler, su kaybederler ve bunun sonucunda da şeker oranları artar. Oldukça kötü bir görünümleri olsa da, bu üzümler, Sauternes gibi dünyaca ünlü ve çok uzun ömürlü şaraplara imza atarlar.
B
Bacak: Şarap kadehte iken, hafif dairesel hareketlerle çalkalanması sonucu kadehin iç cidarlarında yükselir ve yollar halinde aşağıya doğru süzülürken de Fransızca'da bacak (jambes) ya da gözyaşı (larmes) anlamına gelen oluşumlara denir. Alkol oranı yüksek şaraplarda bu oluşum daha belirgin meydana gelir.
Beaujolais (Bo-jo-le): Esasında Fransa'nın Burgundy bölgesindeki yörelerden biri olan Beaujolais, genel anlamda, hasat edilen üzümlerden aynı rekolte yılı içerisinde üretilen genç şaraplara verilen isimdir. Basit, meyvemsi ve içimi kolay olan bu şaraplar, çok kısa sürede tüketilmek üzere piyasaya sürülürler.
Bitiş (Finiş): Yuttuktan veya tükürdükten sonra şarabın bıraktığı son histir.
Birincil Aromalar: Üzümlerden kaynaklanan taze aromalar.
Bome(Baumé): Fermantasyon öncesi şıranın içerdiği yaklaşık şeker miktarının ölçüsüdür. Şarap yapımında sıkça kullanılan bir ölçü birimidir. Üzümdeki şeker miktarını tanımlamaya yarar. 10 Baumé, her litre su başına 17-18 gram şekere denk gelir. Örneğin, 12 Baumé'ye sahip bir üzümden, eğer tamamen sek bir şarap elde edilecekse, alkol oranı yaklaşık yüzde 12 olan bir şarap yapılabilir.
Buke (bouquet): Daha çok olgun ya da olgunlaşmakta olan şarapların kokusunu anlamakta kullanılan bir terimdir
Buruk: Tanen maddesinin fazlalığından gelen ve dile yapışırcasına bir sertlik hissi veren, ağızda ve özellikle yanak ve diş etlerinde buruşukluk meydana getiren şaraplar için kullanılan bir terimdir.
Burun: Şarabın kokusal incelemesine verilen addır. Koku, aroma veya buke terimleriyle eş anlamlı olarak kullanılan bir terimdir.
Buşone(Bouchonné): Mantar enfeksiyonundan etkilenmiş ve bozulmuş olan şaraplar için kullanılan bir tanımlamadır.
Büyük (Güçlü): Çok fazla yoğun olan şaraplar için kullanılır.
C
Chateau: Özellikle Bordeaux ve Fransa'nın diğer bölgeleri içinde kullanılan, büyük şarap malikhanesi(mülkiyeti) anlamına gelen Fransızca sözcük.
Cibre: Üzümün sıkılmasından sonra kalan kabuk, çekirdek ve saptan oluşan atığa verilen addır.
D
Damakta kalıcılık: Bir yudum şarabın ağızda bıraktığı, önce yoğun, zamanla yavaş yavaş azalan aroma etkinliği Buna tadımda "ağızda uzunluk" (longeur en bouche) da denir.
Degüstasyon: Şarap tadımı için kullanılan Fransızca bir terimdir. Bir şarabın özelliklerinin değerlendirilmesi, olumlu yönleri ya da kusurlarını saptamak amacıyla yapılan tadım işlemidir. Bir şarabın kalitesini tespit etmek için yapılan görme, koklama ve tatma olaylarının bütünüdür.
Dekantasyon: Bir şarabın tortudan arındırılması ya da havalandırılması amacıyla, şişeden ayrı bir kaba veya bir karafa boşaltılmasıdır.
Denge: Kaliteli şaraplarda mutlaka bulunması gereken bir özelliktir. Dengeli bir şarapta, alkol oranı, asidite, şeker miktarı ve tanen, damakta bir denge halindedir ve hiçbir özellik diğerlerini bastıracak kadar ön plana şaraplar için kullanılan bir tadım terimidir.
Dömi-sek: Yarı tatlı şaraplara verilen Fransızca bir terimdir. Hafif tatlı şaraplar için kullanılan bir terimdir. Bu şaraplarda, Şeker oranı; 4,1–12 g/1' arasındadır.
Doku: Bir şarabın ahengi veya ağızda bıraktığı histir.
Dry: Yok denecek kadar az şeker içeren, tadında tatlılık duyulmayan şaraplara verilen İngilizce terimdir. Türkçede kullanılan kuru(SEK) teriminin karşılığıdır.
Düz: Dokusu sert ve kaba olmayan şaraplar için kullanılır.
E
Etek: Şarapçılık dilinde şarabın dış çeperlerinde beliren renge denir
Eski Dünya: Avrupa'nın şarap üreten ülkeleri için kullanılan genel bir terimdir.
Estate bottling: Şarabın, üzümlerin yetiştiği yörede bulunan tesislerde üretildiği ve şişelendiğini açıklar.
Etil alkol (Etanol): Mayaların etkisi ile şekeri parçalaması sonucunda karbondioksit ve diğer yan fermantasyon ürünleriyle birlikte oluşan üründür. İçilebilir tek alkol türü olan etil alkolün sofralık şaraplarda bulunan miktarı hacmen % 10-17 arasında değişir.
F
Fermentasyon: Üzüm suyunda doğal olarak bulunan şekerin, mayaların yardımıyla parçalanması sonucu etil alkol ve karbondioksite gibi ürünlere dönüşmesidir.
Finiş (Bitiş): Bir şarap yutulduktan ya da tükürüldükten sonra ağızda bıraktığı nihai etki için kullanılan bir tanımlamadır.
Fıçı Fermantasyonu: Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapılmış kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlaşma süresi için meşe fıçılara konan şaraplar için kullanılan bir terimdir. Bu şaraplar fıçıda yıllanan şaraplara oranla daha yumuşak olur.
Filtrasyon: Şarapları berraklaştırmak amacıyla süzücü tabakalardan geçirme işlemine denir. Bu sayede şarapların bünyesinde bulunan tortular ayrılır.
G
Genç (primeur) Şarap: Üzümün birincil (primeur) aromalarını kaybetmeyeceği özel bir yöntem ile üretilip, hemen şişelenen ve fazla bekletilmeden tüketilmeleri gereken şaraplardır.
Geçkin Üzüm: Toplanması gereken olgun üzümlerin bir süre daha asmalarda kalarak kabuklarının buruştuğu ve şekerinin en fazla olduğu dönemdir.
Genç şarap: Üzümün birincil aromalarını kaybetmeyeceği özel bir yöntem ile üretilip hemen şişelenen ve fazla bekletilmeden tüketilmeleri gereken şaraplardır.
Gövde: Bir şarabın damakta bıraktığı dolgunluk hissidir. Alkol oranı ve ekstresi yüksek olan şaraplar sağlam gövdeli ya da dolgun olarak tanımlanırlar.
I
İnce Filtrasyon: Steril süzme anlamına da gelir. Bu süzmede amaç elde edilen şarabı berraklaştırmaktan çok steril hale getirmektir.
J-K
Kadifemsi: Ağızda tırmalamadan yumuşak his bırakan lezzetteki şaraplar için kullanılan bir tadım terimidir.
Kav: Şarapların bekletildikleri mahzene verilen addır.
Kısalık: Bir şarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra ağızda bıraktığı tadın kalıcı olmaması ve bir iki saniye içinde kaybolmasıdır. Tanenin ağızda bıraktığı burukluk, ağızda kalıcılık kavramında dikkate alınmaz.
Klon: Diğerleri ile karşılaştırıldığında kendine ait özellikleri bulunan bir alt üzüm türüdür.
Kolaj: Fermantasyon sonucunda şarabın kendi halinde durulmasını ve berraklaşmasını beklemeyip yapay olarak dışarıdan uygun maddeler katılarak yapılan durultma işlemidir.
Kompleks: Basit olmayan, bu tür şaraplarda çok değişik aroma ve tatlar bulunur. Bunların şarap içindeki gelişim ve değişimleri son derece önemlidir.
Konsantre: Aroma ve tatları yoğun olan şaraplar için kullanılır.
Koruk: Birinci dönem üzümlerine verilen isimdir. Meyvelerin en küçük olduğu evredir.
Kupaj(Paçal veya Harmanlama): Şarap ticaretinde yaygın olarak kullanılan bir işlemdir. Amaç şarapların bazı kusurlarını örtmek ve iyileştirmektir. Farklı özellikteki şarapların harmanlanması işlemidir. Bu işlemde, farklı bağlardan elde edilen şarapların, değişik yılların, değişik işlemlerden geçmiş ayrı karakterde şarapların ya da farklı çeşitlerin birbiri ile harmanlanması yolu ile, daha kaliteli şarapların üretilmesi işlemidir
Küv: Şarap üretiminde fermantasyon veya dinlendirme aşamalarında kullanılan ahşap (meşe) ya da çelikten üretilmiş kaplardır.
L
Likör şarap: Fermantasyon sırasında veya sonrasında dışarıdan alkol katımı ile alkol oranı yükseltilmiş şaraplardır. Porto ve Jerez, dünyanın en ünlü likör şarapları olarak bilinirler.
M
Magnum: 1,5 litre hacmindeki şişelere verilen addır.
Malotaktik fermantasyon: Malik asidin doğal bir şekilde, şarabın toplam asidite oranını azaltan(yumuşatan) laktik aside dönüşmesi fermantasyonudur. Asidi fazla şaraplara uygulanan bir işlemdir.
Maserasyon (Mayşe Fermantasyonu): Kırmızı ve roze şarap üretiminde, üzümlerin kabuk ve çekirdekleriyle birlikte bekletilerek renk, tanen ve diğer organik maddelerin kazandırıldığı işleme verilen addır.
Mayşe: Şıralı cibreye verilen isimdir.
Meşe: Gerek şarap üretiminde, gerekse birçok damıtık içkilerin olgunlaşması için kullanılan fıçıların yapımında kullanılan bir ağaç türüdür.
Maya: Üzüm suyunun şaraba dönüşmesini sağlayan tek hücreli mikroorganizmalardır.
Meyvemsilik: Şarapta, cazip ve özellikle narenciye, böğürtlen gibi meyveleri çağrıştıran aromaları betimleyen bir tadım terimidir.
Mistel: Fermente edilmemiş üzüm şırasına brendi veya üzüm alkolü eklenerek elde edilen bir tür şaraptır. Bu ürüne Mistel şarabı denir.
Monosepaj: Bkz. Sepaj.
N
NV (Non Vintage): Şampanya üretiminde her üretici firmanın kendine özgü standart üretimini ifade eder. Çeşitli senelerde ürünlerinin harmanlanması ile üretilen standart şampanyadır.
O-Ö
Oksidasyon: Şarabın şişe, tank, meşe fıçılarda veya üretim sırasındaki bazı aşamalarda gereğinden fazla oksijen ile temasıdır. Bu tür reaksiyonlarda şarapta bulunan ve hava ile yaşayan bazı bakterilerin çoğalması sonucu şaraplar bozulur ve etil alkol asetik aside (sirke asidine) çevrilir.
Olgun: Üzümde üçüncü dönem denilen evredir. Üzüm yeterince olgunlaşmıştır ve şeker üst düzeyde bulunur. Asitler iyice azalmıştır. Sek şarap üretimi için aranan dönemdir.
Önoloji: Şaraplarla ilgilenen bilim dalı.
Organik şarap: Gübre, kimyasal gübre, kimyasal ilaçlama veya kolaj amaçlı herhangi bir madde kullanılmadan üretilmiş şaraplardır.
P-R
Parlak: Özellikleri duyular tarafından güçlü bir şekilde fark edilen şaraplar için kullanılır. Bir şarap görünüş olarak parlak olabilir ya da aroma ve tadı parlak olabilir, her iki şekilde de bu tanımın tersi "donuk"tur.
Posa: Kırmızı şarabın dibinde şarap olgunlaşırken oluşan katı artıklardır.
Pres: Taneden şırayı ayırmak amacıyla kullanılan, üzüme kademeli baskı yapan araçlardır.
S-Ş
Şampanya (Champagne): Fransa’nın Bourgogne bölgesinde bulunan Champagne’de üretilen ve İkinci fermantasyonu şişe içerisinde gerçekleştirilmiş, tabii köpüren şaraptır
Santrifüj filtrasyonu: Seperatör de denilen çok amaçlı kullanılan bir tür filtrasyon işlemidir. Henüz tortusu oturmamış çok bulanık şarapların durulmasında, kolajlarda uzun süre beklemeyip, durultma maddesi kullanıldıktan hemen sonra ve aktarma sonrası elde edilen, şarap ile karışık mayanın, şaraptan ayrılmasını sağlamak amacıyla da kullanılır.
Sek: Tatlılıkları pek fazla algılanamayan şaraplar. Genellikle, şeker oranları 0-4 g/1’dir
Sepaj (varyatel): Fransızcada, şarabın yapımında kullanılmış üzüm çeşidi anlamında kullanılan bir sözcüktür. Sepaj (ya da monosepaj) şarap ise varletal da denilen, ağırlıklı olarak tek bir üzüm çeşidinden yapılan şaraba verilen isimdir.
T-U
Tabii köpüklü şaraplar: İçerdiği karbondioksit gazı ikinci bir fermantasyon ile, ya şişe içerisinde ya da kapalı tanklar içinde gerçekleşmiş köpüklü şaraplardır.
Tanen: Üzüm kabuklarında, çekirdeklerinde ve saplarında bulunan ve ağızda burukluk hissi uyandıran maddelerdir. Kırmızı şaraplarda daha çok mevcut olan tanenler, bu şarapların gövdesine katkıda bulunurlar ve aynı zamanda yıllanmalarında önemli bir rol oynarlar. Şaraba tanen, üzüm dışında, yıllandırıldığı fıçıdan da geçebilir.
Tartarik asit: Meyveler içinde yalnız üzümde bulunan bir asit türüdür. Bu bakımdan şarap için karakteristiktir. Şarap asidi olarak bilinir. Şıra ve şarabın toplam asiditesinin yarısını veya yarısından fazlasını teşkil eder.
Tatsız (plat): Alkolü ve ekstrakt maddeleri ile birlikte asitleri de az olan hafif şaraplar için kullanılan bir şarap tadım terimidir.
Tortu: Fermantasyon sırasında ve hemen sonrasında şıra ve şarap içinde bulunan mayaların ölmesi ile oluşan tabakadır.
U
Uzunluk: Bir şarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra ağızda bıraktığı tadın etkinliği ve kalıcılığı. Tanenin ağızda bırakmış olduğu burukluk, uzunluğa dahil değildir.